W związku z pracami nad zmianą w prawie geologiczno-górniczym, inicjatywa regulacji ustawodawczej roszczeń z tytułu szkód górniczych stała się koniecznością.Obecny stan prawnych nie daje gwarancji bezpieczeństwa ani mieszkańcom, którym szkody górnicze niszczą domostwa już teraz ani tym których taka sytuacja ma dopiero spotkać. W Pielgrzymowicach istnieje 370 budynków mieszkalnych nie licząc gospodarstw, a około 50 jest obecnie w budowie. Żaden z nich według obowiązującego prawa nie ma i nie musiał mieć zabezpieczeń na działanie szkód górniczych! Wieloletnie próby naprawy, remonty, procedury wypłaty odszkodowań, zakończone procesem sądowym aż w końcu opuszczenie ziemi za którą mieszkańcy nie otrzymują żadnej rekompensaty niezależnie czy jest ona działką budowlaną, rolną czy też leśną są drogą przez mękę dla wielu śląskich rodzin. Prawo nie może do tego dopuszczać.

Posiedzenie Sejmowej Komisji Nadzwyczajnej
Przyjazne Państwo poświęcone sprawie Pielgrzymowic 07.05.2009
orka.sejm.gov.pl
Propozycje zmian przepisów prawnych dotyczących ustawy - Prawo geologiczne i górnicze
Pobierz oryginał

SKOP w Sejmie RP
W kwietniu 2009 roku w Sejmie RP, rozpoczęła prace Podkomisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy - Prawo geologiczne i górnicze. Podkomisja została powołana z przedstawicieli Komisji Gospodarki, Komisji Środowiska oraz Komisji Samorządu Terytorialnego. Stronę społeczną reprezentują przedstawiciele Społecznego Komitetu Ochrony Pielgrzymowic, którzy jednocześnie wystepują w imieniu Społecznego Komitetu Ochrony Ruptawy i Cisówki, a także Stowarzyszenia Ochrony Ziem Powiatu Cieszyńskiego. Stronę rządową reprezentują : Główny Geolog Kraju, Podsekretarz Stanu, Dyrektor Departamentu Górnictwa, Prezes WUG, a także przedstawiciele Ministerstwa Środowiska.Ponieważ ustawa jest bardzo obszerna, zapowiada się, że prace potrwają przez kilka kolejnych miesięcy. Postulaty wnoszone przez SKOP jak zawsze dotyczą bezpieczeństwa mieszkańców terenów górniczych oraz ustawowej regulacji procesu roszczeń odszkodowawwczych, jak i poszanowania, w planowaniu przyszłych inwestycji, unijnej zasady zrównoważonego rozwoju.

SZKODY GÓRNICZE

Konferencja Pielgrzymowice 19.01.2009
Zmiany w prawie geologiczno - górniczym a oczekiwania społeczności lokalnej.
Program konferencji

Opinia prof. dr hab. Anton Sroka, Dziekan Wydziału Górniczo Geologicznego
Uniwersytetu Technicznego we Freibergu
w-g.com.pl
Postrzeganie przemysłu wydobywczego w Europie jest diametralnie inne niż kilkadziesiąt lat temu. W Niemczech to społeczeństwo naciskało, żeby zamykać kopalnie. Nawet kampania medialna, która była prowadzona w Niemczech w obronie górnictwa przed 2-3 laty, nie dała pożądanych efektów. Normalnie żadna partia polityczna nie pozwoliłaby sobie na to, aby tracić kilka tysięcy miejsc pracy. Jeżeli jednak w landzie zdecydowana większość społeczeństwa jest przeciwko górnictwu z powodu uciążliwość szkód dla otoczenia, to wszystkie partie polityczne - od SPD po CDU - zdecydowały się na zamknięcie kopalń.
Pobierz oryginał

Skazani na szkody (...)
wnp.pl
Ze szkodami trzeba umieć żyć - zauważa doc. dr hab. inż Andrzej Kowalski, kierownik Zakładu Ochrony Powierzchni i Obiektów Budowlanych GIG. - Jeżeli decydujemy się na podziemną eksploatację, to jednocześnie zgadzamy się na jej skutki uboczne. Chodzi o to, aby ewentualne szkody na powierzchni, były w skali dla ludzi akceptowalnej. W GIG-u już dawno zdefiniowaliśmy takie dopuszczalne poziomy i są one wyrażone wieloma wskaźnikami.
Pobierz oryginał

Szkody górnicze: utrapienie gmin i kopalń
wnp.pl
To, że górnictwo jest uciążliwe dla otoczenia, nie podlega dyskusji - niepokoi jednak fakt, że szkody na powierzchni przybierają ostatnio duże rozmiary. Następstwa eksploatacji węgla kamiennego na powierzchni przybierają formę niecek obniżeniowych (deformacje ciągłe), szczelin, progów oraz garbów (deformacje nieciągłe). Bywa, że pojawiają się w czasie prac górniczych, ale często występują dopiero jakiś czas po zakończeniu wydobycia w danym miejscu. Powodem nasilenia się deformacji na powierzchni są też zjawiska tektoniczne.
Pobierz oryginał

Spotkanie z Radą Gminy Pielgrzymowice 6 sierpień 2008
Referat : Piotr Bronny, Spółka Radców Prawnych Adamski, Bronny, Kaszyński
Ze szkodami górniczymi mamy do czynienia wyłącznie w obrębie terenów górniczych, czyli przestrzeni objętej przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót zakładu górniczego. Problematykę odszkodowawczą reguluje ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity: Dz. U. 2005 r. Nr 228 poz. 1947; dalej jako - p.g.g.).

Informacje, które działki gruntu mogą być nimi zagrożone znajdują się w planach miejscowych, które określają granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie. Uwzględnia się w nich także udokumentowane złoża kopalin.

W przypadku terenów górniczych do sporządzania planów miejscowych stosuje się przepisy szczególne, które pozwalają m.in. określić w nim obiekty lub obszary, dla których wyznacza się filar ochronny, w granicach którego, ze względu na ochronę oznaczonych dóbr, wydobywanie kopalin nie może być prowadzone albo może być dozwolone tylko w sposób zapewniający ochronę tych dóbr.

Pozycja właściciela nieruchomości na terenach górniczych jest mocno ograniczona. Nie może on sprzeciwiać się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu, jeśli odbywa się on zgodnie z zasadami określonymi w ustawie (art. 91 p.g.g.). Może jedynie żądać naprawienia wyrządzonej szkody.

Co do zasady stosuje się w tych wypadkach przepisy kodeksu cywilnego (art. 92 p.g.g.), z kilkoma jednak wyjątkami. Zgodnie z art. 93 p.g.g., jeżeli nie można ustalić, kto wyrządził szkodę, odpowiada za nią przedsiębiorca górniczy, który w chwili ujawnienia się szkody jest uprawniony do wydobywania kopaliny w granicach obszaru górniczego. Jeżeli szkoda nastąpiła także z innych przyczyn niż ruch zakładu górniczego, odpowiedzialność przedsiębiorcy i innych osób jest solidarna. Właściciel może zatem według własnego uznania żądać naprawienia całości szkody od jednego z tych podmiotów lub od nich łącznie.

Według art. 94 oraz art. 95 p.g.g. naprawienie szkody powinno nastąpić przez przywrócenie stanu poprzedniego, a jeżeli nie jest to możliwe, albo koszty tego przywrócenia rażąco przekraczałyby wielkość poniesionej szkody, jej naprawienie następuje przez zapłatę odszkodowania.

W razie braku przedsiębiorcy odpowiedzialnego za szkodę albo jego następcy prawnego, roszczenia przysługują przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez właściwy miejscowo organ nadzoru górniczego (art. 96 p.g.g.).

Sądowe dochodzenie roszczeń należy poprzedzić próbą ugody (art. 97 p.g.g.), która powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Jest on równocześnie tytułem egzekucyjnym w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

Uznaje się, że postępowanie ugodowe jest zakończone, gdy przedsiębiorca górniczy odmówił zawarcia ugody lub od momentu zgłoszenia szkody upłynęło 30 dni.

Wartość nieruchomości może obniżyć rozpoczęcie wydobywania kopalin. Ruch zakładów górniczych powoduje określone szkody, a często wyklucza także określone inwestycje na nieruchomości.

Literatura:

1. MIKOSZ Ryszard (mgr, Katowice), Obowiązki przedsiębiorstwa górniczego w zakresie naprawiania szkód górniczych, Państwo i Prawo 1979/4 str. 77;

2. LIPIŃSKI Aleksander (dr hab., docent UŚ), MIKOSZ Ryszard (dr), Odpowiedzialność za szkody górnicze (w związku z reformą prawa górniczego), Nowe Prawo 1990/4-6 str. 44;

3. SMOKTUNOWICZ Eugeniusz (dr, adiunkt UŁ), Odpowiedzialność za szkodę górniczą, Państwo i Prawo 1962/7 str. 82;

4. KULESZA Michał, Podmiotowy zakres odpowiedzialności za szkodą górniczą, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1970/8-9 str. 261;

5. SIARKIEWICZ Kazimierz, Obowiązek naprawienia szkody górniczej, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1971/8-9 str. 272;

6. LIPIŃSKI Aleksander, Płatność odszkodowań z tytułu szkód górniczych, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1974/10 str. 347;

7. GRAJNER Michał, Odpowiedzialność za szkody górnicze, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1978/10 str. 309;

8. WINTER Mieczysław, Naprawianie szkody górniczej w gruntach rolnych i leśnych (wypowiedź polemiczna), Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1985/5-6 str. 153;

9. LIPIŃSKI Aleksander, Szkody górnicze w gruntach rolnych i leśnych (artykuł dyskusyjny),Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1985/5-6 str. 147;

10. RAMUS Walenty, Uwagi w sprawie naprawiania szkód górniczych, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1986/11 str. 321;

11. LIPIŃSKI Aleksander, „Nowe” zasady ustalania odszkodowań z tytułu szkód górniczych w gruntach rolnych, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1990/5-6 str. 69;

12. WITOSZ Antoni (mgr, st. asystent UŚl), Termin do dochodzenia roszczeń z tytułu szkód górniczych, Przegląd Prawa i Administracji 1981/15 str. 179;

13. SMOKTUNOWICZ Eugeniusz (dr, adiunkt UŁ), Odpowiedzialność za szkodę górniczą, Państwo i Prawo 1962/7 str. 82.

Treść cytowanej wyżej literatury wskazuje, iż przedsiębiorstwa górnicze przy pomocy sztabu prawników przedłuża termin wypłaty odszkodowania bądź też w znaczący sposób obniża wartość należnego poszkodowanemu odszkodowania. Dzieje się tak już na etapie postępowania ugodowego (ustawowo 30 dni), gdy osoby reprezentujące przedsiębiorstwo górnicze próbują znacznie zaniżyć wartość szkody. Gdy poszkodowany próbuje dochodzić swoich praw w postępowaniu sądowym – wiąże się to z oczekiwaniem na pierwszą rozprawę, na której wyznaczany jest biegły mający oszacować wysokość szkody – w rzeczywistości trudno na Górnym Śląsku znaleźć biegłego, który nie będzie w żaden sposób powiązany z przedsiębiorstwem górniczym. Jeżeli mimo tego faktu opinia biegłego jest dla przedsiębiorstwa górniczego niekorzystna, to za pomocą środków prawnych (zarzuty do opinii, żądanie kolejnej opinii tego samego lub innego biegłego, żądanie wspólnej opinii kilku biegłych, którym trudno się zebrać) przedłużają postępowanie sądowe – a co za tym idzie – moment wypłaty odszkodowania. Należy zauważyć, że jedna opinia biegłego zabiera mu około 6-12 miesięcy (biegli nie spieszą się z wydaniem opinii pomimo nakładanych na nich kolejnych kar przez sąd – z jakichś bliżej nieznanych powodów bardziej opłaca im się, aby ich honorarium równe było wymierzonym karom, aniżeli aby opinia wydana była w miarę szybko). Nie dziwi zatem fakt, że postępowania sądowe ciągną się latami, w trakcie których pojawiają się nowe szkody (co do których od nowa trzeba przeprowadzać całą procedurę dochodzenia roszczenia).